على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2496

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

رسول اللّه ما نهر الغوطة ؟ قال : نهر يجرى من فروج المومنات يوذى اهل النار ريحهن . غوطة ( qutat ) ا . ع . نام شهر دمشق و يا شهرستانى از آن . غوطم‌غاته ( qutam - q te ) ا . پ . يك نوع بازى مر شناگران را كه يكديگر را در آب فرو برند . غوطه ( qute ) ا . پ . فرو رفتگى در آب و يا غوش و غرق شدگى . و فرورفتگى سر در آب . و غوطه خوردن : فرو رفتن در آب . و غرق شدن . و غوطه دادن : غرق كردن و فرو كردن در آب . غوطه باز ( qute - b z ) ا . پ . غواص و فروشوندهء در آب . غوطه‌خور ( qute - xor ) ص . پ . غواص . و هر چيزى كه در زير آب فرو شده باشد . غوطه‌خورى ( qute - xori ) ا . پ . غرق شدگى و فرورفتگى در آب . غوطه‌گاه ( qute - g h ) ا . پ . جاى غوص و فرو رفتن در آب . غوطه‌ور ( qute - var ) ا . پ . غواص . غوغا ( qavq ) ا . پ . بانگ و فرياد و شور و فغان و هنگامه . و ستيزه و مناقشه و منازعه . و انجمن و جمعيت مردمان . و غوغاى هراسندگان : توبه و استغفار مجرمان . و آه پشيمانان و ترسندگان . غوغاء ( qavq ' ) ا . ع . ملخ چون پر بر آرد و يا وقتى كه رنگش مايل بسرخى گردد . و جانوركى شبيه بپشه كه گزيدن نتواند . و مگس ريزه . و جمعيت مختلط از مردم . و جمعيت بهم‌ريخته . و بانگ و فرياد بهم‌آميختهء در جنگ . غوغائى ( qavq 'i ) ص . پ . هنگامه‌ساز و فتنه‌انگيز . غوغو ( ququ ) ا . پ . كبوتر . و فاخته . غوفر ( qavfar ) ا . ع . خربزهء پائيزى و يا نوعى از آن . غوق ( quq ) ا . پ . غوك . غوك ( quk ) ا . پ . حيوان كوچكى ذو الحيوتين كه وزع و پغر و چغز و غنجرش و غنجموش و كلا و كلا او و كلار و كلاو و كلوا و مگل و كلاوه و كلاور و وك نيز گويند و بتازى ضفدع و بتركى قرباغه نامند . و نيز غوك : نشانهء تيراندازان . غوكان ( quk n ) ا . پ . وزغ . و ج . غوك يعنى وزغان . غوك‌چوب ( quk - cub ) ا . پ . دو چوب يكى كوتاه و ديگرى بلندتر كه كودكان بدان بازى الك‌دولك كنند . و نيز بمعنى دو دله و بيوفا و بوالهوس و هر جائى . غول ( qavl ) ا . ع . سستى . و دردسر . و دورى بيابان . و كشيدگى . و سختى و دشوارى . و زمين نشيب . و پاره‌اى از درختان طلح . و خار بسيار . و اتى غولا غائلة يعنى رسيد كار سخت و منكرى . قوله تعالى : لا فِيها غَوْلٌ اى ليس فيها غائلة الصداع . غول ( qavl ) م . ع . غاله غولا و مغالا ( از باب نصر ) : هلاك كرد او را . و غالته عول : هلال كرد آن را هلاك كردنى و يا در افتاد در مهلكه و جاى جانكاه . و غال فلانا : گرفت فلان را به نحوى كه ندانست . و ربود آن را بناگاه و هلاك كرد آن را بناگاه . غول ( qavl ) و ( qul ) ا . ع . هر چيز كه عقل را زايل كند . غول ( qul ) ا . ع . هلاك . و بلا و سختى . و ديو بيابانى كه از راه فريبد . و هرچه بناگاه فرو گيرد و هلاك كند . ج : اغوال و غيلان . و مار . ج : اغوال . و جن مادهء ساحر و فسونگر و فريبنده . و مرگ . و ديوى مردمحوار و يا جانورى كه تازيان آن را بديدند و شناختند و تابط شرا وى را كشت . و آنكه هر ساعت برنگى نمودار گردد از افسونگران و ديوان . و غول الحلم : غضب زيرا كه بناگاه مىبرد برد بارى را . غول ( qul ) ا . پ . جائى كه در دامن كوه و يا در صحرا كنند و در آن گاو و گوسپند و ديگر چارپايان در شب زيست نمايند و غار نيز نامند . و دو كودك توأم كه با هم از يك شكم زائيده شده باشند . و حرامزاده . و گوش و اذن . و تخم گياهى كه آن را اسپغول نيز نامند . غول ( qul ) ا . پ . جن . و ديوى كه در شعاب كوهها و جاهاى دور از آبادى مىباشد و بهر شكل كه مىخواهد برميايد و مردم را از راه مىبرد . و غول بيابان : مردم وحشى بيابانى آدم خوار . و اژدهاى بيابانى . و غول سياه : شب تاريك . غول ( qovval ) ص . ع . عيش غول : زيست خوش و تعيش نيكو . غولان ( qavl n ) ا . ع . گياهى ترش شبيه باشنان . غولان ( qul n ) ا . پ . ج . غول . و غولان روزگار : طالبان دنيا و مردمان بدسيرت . غولانيدن ( qnl nidan ) ف م . پ . گريزانيدن و هزيمت فرمودن و گريزانيدن كنانيدن . غولتاش ( qult c ) ا . پ . خود و كلاه آهنين . غولدنگ ( quladang ) ا . پ . غوله دنگ . غولك ( qulak ) ا . پ . غلك و كوزه‌اى كه سر آن را چرم گيرند و سوراخى در آن چرم كنند و تمغاچيان و راه داران و قمار بازان پولى كه از مردم گيرند در آن ريزند . و راز و رمز و هر چيز پنهانى . غولو ( qulu ) ا . پ . شفتالو . غوله ( qavle ) ا . پ . مردم بىعقل و خام و كودن . غوله ( qule ) ا . پ . غولك . غوله دنگ ( qule - dang ) ص . پ .